Key Takeaways:
การติดตั้งโซลาร์เซลล์ที่เชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้า จำเป็นต้องดำเนินการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์/ตามข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งด้านโครงสร้าง ระบบไฟฟ้า และการเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าฯ การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนและเลือกใช้บริการจากบริษัทจัดการพลังงานที่มีความเชี่ยวชาญ จะช่วยให้ติดตั้งได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย ลดความยุ่งยาก และควบคุมค่าใช้จ่ายได้อย่างเหมาะสม
กระแสการปรับเปลี่ยนมาใช้พลังงานสะอาดเพื่อลดค่าไฟฟ้ากำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง แต่สิ่งหนึ่งที่สร้างความกังวลใจและทำให้เจ้าของบ้านรวมถึงผู้ประกอบการหลายท่านยังไม่กล้าตัดสินใจลงทุน กลับไม่ใช่เรื่องของงบประมาณของตัวระบบ แต่เป็นความซับซ้อนในข้อกฎหมายและการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ เพราะหากละเลยขั้นตอนเหล่านี้ อาจนำมาซึ่งปัญหาทางกฎหมายหรือการถูกระงับการจ่ายไฟในอนาคต
การทำความเข้าใจกฏระเบียบและข้อปฏิบัติที่ถูกต้อง จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้การเปลี่ยนผ่านสู่การใช้พลังงานแสงอาทิตย์เป็นไปอย่างราบรื่นและคุ้มค่าที่สุด
ติดตั้งโซลาร์เซลล์ ต้องขออนุญาตหรือไม่ หน่วยงานใดบ้างที่เกี่ยวข้อง ?
การติดตั้งโซลาร์เซลล์สำหรับบ้านพักอาศัย อาคารพาณิชย์ หรือโรงงานอุตสาหกรรม ยังจำเป็นต้องขออนุญาต เนื่องจากระบบส่วนใหญ่มีการเชื่อมต่อกับระบบไฟหลักของการไฟฟ้าฯ อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับการบังคับใช้กฎหมายด้านความปลอดภัย ในเรื่องความมั่นคงแข็งแรงของโครงสร้างอาคาร นอกจากนี้ ยังช่วยป้องกันไม่ให้กระแสไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ไหลย้อนกลับเข้าไปในระบบส่งขณะที่เจ้าหน้าที่การไฟฟ้าฯ กำลังปฏิบัติงานซ่อมบำรุงสายส่ง ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้
ทำให้การติดตั้งโซลาร์เซลล์ต้องขออนุญาตกับหน่วยงานหลัก 3 แห่ง ดังนี้
- องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือสำนักงานเขต เป็นหน่วยงานแรกที่ต้องเข้าพบเพื่อยื่นแจ้งขอดัดแปลงอาคาร (แบบ อ.1) หรือขอใบรับรองความมั่นคงแข็งแรงของโครงสร้างหลังคา ตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร เพื่อยืนยันว่าหลังคาเดิมสามารถรองรับน้ำหนักของแผงโซลาร์เซลล์และโครงเหล็กยึดเกาะได้อย่างปลอดภัย
- สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) รับผิดชอบเกี่ยวกับการกำกับดูแลการผลิตพลังงาน โดยต้องยื่นขอจดแจ้งการได้รับยกเว้นไม่ต้องขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการพลังงาน (กรณีติดตั้งเพื่อใช้เองหรือขนาดไม่เกินเกณฑ์ที่กำหนด) ซึ่งปัจจุบันสามารถยื่นผ่านระบบออนไลน์ได้
- การไฟฟ้านครหลวง (MEA) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) เป็นหน่วยงานในการยื่นขออนุญาตเชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้า เจ้าหน้าที่จะเข้ามาตรวจสอบมาตรฐานระบบไฟฟ้า อุปกรณ์อินเวอร์เตอร์ ระบบตัดไฟฉุกเฉิน และทำการเปลี่ยนมิเตอร์ไฟฟ้าเดิมให้เป็นระบบดิจิทัลแบบสองทาง (Smart Meter)
เปรียบเทียบเงื่อนไขการขออนุญาตระบบ On-grid VS Hybrid ต่างกันอย่างไร ?
ประเภทของระบบโซลาร์เซลล์ที่เลือกใช้ มีผลโดยตรงต่อขอบเขตและเงื่อนไขในการยื่นเอกสารทางกฎหมายในการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ปี 2569 เนื่องจากลักษณะการต่อวงจรและความเกี่ยวโยงกับระบบไฟหลักมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ดังนี้
| หัวข้อการเปรียบเทียบ | ระบบ On-grid (อนุกรมร่วมกับการไฟฟ้าฯ) | ระบบ Hybrid (ระบบผสมพร้อมแบตเตอรี่) |
|---|---|---|
| ลักษณะการทำงาน | ผลิตไฟร่วมกับไฟจากการไฟฟ้าฯ ไม่มีแบตเตอรี่สำรอง ใช้ไฟจากแผงโซลาร์เซลล์ก่อน หากไม่พอจะดึงการไฟฟ้าฯ มาเสริม | ผลิตไฟ จ่ายเข้าบ้าน และเก็บพลังงานส่วนเกินลงแบตเตอรี่สำรองไว้ใช้ยามค่ำคืนหรือไฟดับ |
| ความจำเป็นในการขออนุญาต | จำเป็นต้องขอทุกกรณี เนื่องจากตัวอินเวอร์เตอร์มีการต่อเชื่อมและขนานไฟร่วมกับระบบของการไฟฟ้าฯ ตลอดเวลา | จำเป็นต้องขอ หากมีการเชื่อมต่อระบบสลับไฟหรือขนานไฟกับการไฟฟ้าฯ |
| การขายไฟคืน (โซลาร์ภาคประชาชน) | สามารถเข้าร่วมโครงการขายไฟคืนให้การไฟฟ้าฯ ได้ หากยื่นขอโควตาสำเร็จและผ่านเกณฑ์ | ปัจจุบันเน้นผลิตเพื่อใช้เองภายในบ้าน หากต้องการขายคืน ต้องใช้อินเวอร์เตอร์และระบบที่ผ่านเกณฑ์รับรองเฉพาะ |
| ความซับซ้อนของเอกสาร | ยื่นเอกสารมาตรฐานตามเกณฑ์การไฟฟ้าฯ ทั่วไป โดยมีวิศวกรโยธา และวิศวกรไฟฟ้าเซ็นรับรอง | ต้องยื่นเอกสารตรวจสอบมาตรฐานของอินเวอร์เตอร์ และข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของแบตเตอรี่เพิ่มเติม |
ขั้นตอนและเอกสารสำคัญในการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ปี 2569
กระบวนการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ปี 2569 มีขั้นตอนและเอกสารที่ค่อนข้างซับซ้อน ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 3 ช่วงเวลาหลัก ดังนี้
ช่วงที่ 1: ก่อนการติดตั้ง
เน้นการตรวจสอบและยืนยันความปลอดภัยของอาคาร โดยต้องจัดเตรียมแบบแปลนโครงสร้างหลังคา คำนวณน้ำหนักลงอาคาร (Load Calculation) พร้อมลงนามรับรองโดยวิศวกรโยธา ระดับภาคีวิศวกรขึ้นไป จากนั้นนำไปยื่นขอหนังสือแจ้งขอดัดแปลงอาคาร หรือแจ้งตามมาตรา 39 ทวิ ณ สำนักงานเขต หรือ อบต. ในพื้นที่
ช่วงที่ 2: ระหว่างเตรียมระบบ
จัดทำแบบแปลนระบบไฟฟ้าเดี่ยว (Single Line Diagram) แสดงการติดตั้งแผง อินเวอร์เตอร์ ตู้คอนโทรล และระบบป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร โดยต้องมีลายเซ็นรับรองจากสามัญวิศวกรไฟฟ้า จากนั้นนำเอกสารนี้พร้อมหนังสืออนุญาตจากท้องถิ่นไปยื่นจดแจ้งผ่านระบบออนไลน์ของสำนักงาน กกพ.
ช่วงที่ 3: หลังการติดตั้ง
เมื่อติดตั้งอุปกรณ์เสร็จเรียบร้อยแล้ว ให้ยื่นคำร้องขอเปิดจ่ายไฟฟ้า (COD) กับการไฟฟ้านครหลวงหรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เจ้าหน้าที่จะนัดหมายลงพื้นที่ตรวจสอบหน้างานจริง ทดสอบระบบตัดไฟฉุกเฉินเมื่อไฟดับ (Anti-Islanding Protection) เพื่อให้แน่ใจว่าปลอดภัย ก่อนชำระค่าธรรมเนียมเปลี่ยนมิเตอร์ และลงนามในสัญญาซื้อขายไฟฟ้าหรือสัญญาต่อขนานไฟ
สรุปประมาณการค่าใช้จ่ายในการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์
นอกจากงบประมาณค่าอุปกรณ์และค่าแรงติดตั้งแล้ว อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือค่าใช้จ่ายในการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ ที่เจ้าของบ้านและผู้ประกอบการต้องนำมารวมในต้นทุนการลงทุนด้วยเช่นกัน ซึ่งค่าใช้จ่ายส่วนนี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก คือ
- ค่าธรรมเนียมภาครัฐ ได้แก่ ค่าคำร้อง อ.1 ของหน่วยงานท้องถิ่น และค่าบริการตรวจสอบระบบพร้อมเปลี่ยนมิเตอร์ของการไฟฟ้าฯ ประมาณ 2,000-10,000 บาท ขึ้นอยู่กับประเภทมิเตอร์และเขตพื้นที่
- ค่าวิชาชีพวิศวกร ไม่ว่าจะเป็นค่าจ้างวิศวกรโยธาและวิศวกรไฟฟ้าในการตรวจสอบโครงสร้าง เซ็นรับรองแบบแปลน และเขียน Single Line Diagram ประมาณ 5,000-15,000 บาท
เมื่อรวมรายการทั้งหมด ต้นทุนงบประมาณเฉพาะการดำเนินเรื่องเอกสารและรับรองแบบจะอยู่ที่ประมาณ 7,000-25,000 บาท แต่ถ้าหากเลือกบริษัทที่มีบริการรับติดตั้งโซลาร์เซลล์พร้อมขออนุญาตกับการไฟฟ้าฯ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนนี้มักจะรวมอยู่ในแพ็กเกจ ทำให้สามารถช่วยคุมงบประมาณได้ดีกว่า
เมื่อพิจารณาจากขั้นตอนทางกฎหมายและเอกสารเชิงเทคนิคที่มีความละเอียดสูง จะเห็นได้ว่าการประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐทั้ง 3 แห่ง อาจกลายเป็นเรื่องที่สร้างความยุ่งยากและใช้เวลานานสำหรับเจ้าของบ้านหรือผู้ประกอบการที่ไม่คุ้นเคย ดังนั้นการเลือกบริษัทจัดการพลังงาน ที่มีบริการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ จะช่วยให้การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดเป็นไปอย่างถูกต้อง ปลอดภัย และไร้กังวล
ที่ MEAei เราให้บริการแบบ One-Stop Service ที่พร้อมดูแลตั้งแต่การวิเคราะห์โครงสร้างหลังคา ออกแบบระบบตามหลักวิศวกรรม ไปจนถึงการรับผิดชอบเป็นตัวแทนดำเนินการยื่นเอกสาร เพื่อขอติดตั้งโซลาร์รูฟกับการไฟฟ้าฯ และหน่วยงานท้องถิ่นทุกขั้นตอนอย่างถูกต้อง และมั่นใจได้ว่าจะได้รับระบบโซลาร์เซลล์ที่ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ โดยไม่ต้องเสียเวลาจัดการกับความยุ่งยากของงานเอกสารด้วยตัวเอง
ลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานไฟฟ้าอย่างมั่นใจ เลือกบริการติดตั้งโซลาร์เซลล์พร้อมโซลูชันจัดการพลังงานครบวงจรจากผู้เชี่ยวชาญ สามารถโทรสอบถามได้เลยที่โทรศัพท์: 06-3247-6499, 02-2563489 หรือ Add line: @meaei หรือเยี่ยมชมเว็บไซต์เพื่อขอคำปรึกษาได้เลย
ข้อมูลอ้างอิง
- การขออนุญาตโครงการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์. สืบค้นข้อมูลเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2569 จาก https://www.erc.or.th/th/infographics/2990
- สรุปครบ ! ติดตั้งโซลาร์เซลล์บ้านราคาเท่าไร ต้องขออนุญาตไหม. สืบค้นข้อมูลเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2569 จาก https://www.krungsri.com/th/krungsri-the-coach/loan/mortgages/solar-home-installation-permit
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ (FAQs)
Q : หากติดตั้งโซลาร์เซลล์เพื่อใช้ไฟเองทั้งหมด ยังต้องขออนุญาตหรือไม่ ?
A: ขึ้นอยู่กับประเภทของระบบ ดังนี้
- ระบบ On-grid และ Hybrid ที่เชื่อมต่อกับโครงข่ายของการไฟฟ้าฯ แม้จะไม่ขายไฟคืน ก็ยังต้องดำเนินการ ยื่นขอขนานไฟ กับผู้ให้บริการระบบจำหน่ายในพื้นที่ก่อนติดตั้ง เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยและมาตรฐานการเชื่อมต่อ
- ระบบ Off-grid ที่ไม่เชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าของการไฟฟ้าฯ ไม่ต้องยื่นขออนุญาตขนานไฟ เนื่องจากเป็นระบบแยกอิสระ (Stand-alone) ที่ไม่มีการเชื่อมต่อกับโครงข่ายสาธารณะ
ทั้งนี้ ควรตรวจสอบเงื่อนไขเพิ่มเติมกับการไฟฟ้าฯ ที่รับผิดชอบพื้นที่ก่อนติดตั้ง เพื่อทราบว่าต้องยื่นคำขอหรือจดแจ้งประเภทใดบ้าง และป้องกันปัญหาการใช้งานระบบโดยไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
Q : สามารถติดตั้งโซลาร์เซลล์เองแล้วค่อยยื่นขออนุญาตภายหลังได้หรือไม่ ?
A: ไม่แนะนำให้ดำเนินการในลักษณะดังกล่าว เพราะการออกแบบและติดตั้งระบบควรพิจารณาข้อกำหนดด้านโครงสร้างและระบบไฟฟ้าตั้งแต่ก่อนเริ่มงาน โดยเฉพาะระบบที่ต้องเชื่อมต่อกับโครงข่าย หากติดตั้งไปก่อนแล้วพบว่าแบบหรืออุปกรณ์ไม่ตรงตามมาตรฐาน อาจต้องแก้ไขระบบเพิ่มเติมและทำให้มีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น
Q : เจ้าของบ้านสามารถยื่นเอกสารขออนุญาตด้วยตัวเองได้หรือไม่ ?
A: สามารถดำเนินการได้ในบางขั้นตอน เช่น การขออนุญาตขนานไฟ ซื้อขายไฟ หรือรับสิทธิ์ทางภาษี ผ่านทาง https://myenergy.mea.or.th/ แต่รายละเอียดและเอกสารทางวิศวกรรมบางส่วนจำเป็นต้องจัดทำหรือลงนามรับรองโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น หากไม่มีความเชี่ยวชาญด้านระบบไฟฟ้าและข้อกำหนดของหน่วยงาน การใช้บริการผู้รับติดตั้งหรือบริษัทจัดการพลังงานที่ดูแลเรื่องเอกสารให้ครบวงจร อาจช่วยลดความผิดพลาดและประหยัดเวลาได้มากกว่า
Q : การติดตั้งโซลาร์เซลล์ใช้เวลาขออนุญาตนานแค่ไหน ?
A: ระยะเวลาไม่สามารถกำหนดเป็นตัวเลขเดียวสำหรับทุกโครงการได้ เนื่องจากขึ้นอยู่กับขนาดและประเภทของระบบ ความครบถ้วนของเอกสาร การตรวจสอบของหน่วยงาน และคิวการเข้าตรวจหน้างานของการไฟฟ้าฯ หากเอกสารและแบบทางวิศวกรรมครบถ้วนตั้งแต่ต้น จะช่วยลดโอกาสที่กระบวนการล่าช้าจากการแก้ไขหรือส่งเอกสารเพิ่มเติม
Q : หากเปลี่ยนเจ้าของบ้านหรือผู้ใช้ไฟฟ้าในภายหลัง ต้องดำเนินการเกี่ยวกับระบบโซลาร์เซลล์ใหม่หรือไม่ ?
A: กรณีมีการเปลี่ยนแปลงผู้ใช้ไฟฟ้า เจ้าของมิเตอร์ หรือข้อมูลสำคัญของสถานที่ติดตั้ง ควรตรวจสอบกับการไฟฟ้าฯ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่าต้องแก้ไขข้อมูลหรือดำเนินการเพิ่มเติมหรือไม่ โดยเฉพาะระบบที่มีการทำสัญญาหรือได้รับอนุญาตให้เชื่อมต่อกับโครงข่ายแล้ว
Q : เลือกบริษัทติดตั้งโซลาร์เซลล์อย่างไรให้ช่วยเรื่องการขออนุญาตได้ครบ ?
A: ควรเลือกผู้ให้บริการที่ไม่ได้ดูแลเฉพาะการติดตั้งแผง แต่มีทีมงานด้านวิศวกรรมและสามารถดูแลกระบวนการตั้งแต่สำรวจพื้นที่ ออกแบบระบบ จัดเตรียมเอกสาร ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไปจนถึงตรวจสอบระบบก่อนเปิดใช้งาน นอกจากนี้ควรสอบถามให้ชัดเจนว่าแพ็กเกจบริการครอบคลุมค่าใช้จ่ายและขั้นตอนใดบ้าง เพื่อให้สามารถวางแผนงบประมาณได้อย่างเหมาะสม
